ชื่อสำนักงานจังหวัดปรากฏขึ้นเป็นครั้งแรกในพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พุทธศักราช 2495 ในส่วนที่ว่าด้วยการแบ่งส่วนราชการของจังหวัด ตามมาตรา 38 ได้บัญญัติให้แบ่งส่วนราชการของจังหวัด ดังนี้
         -  สำนักงานจังหวัดมีหน้าที่เกี่ยวกับราชการทั่วไปของจังหวัด และมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้ปกครองบังคับบัญชาและรับผิดชอบ
          -  ส่วนราชการต่าง ๆ ซึ่งกระทรวง ทบวง กรม ได้จัดตั้งขึ้น มีหน้าที่เกี่ยวกับราชการของกระทรวง ทบวง กรมนั้นๆ
      แม้ว่ากฎหมายฉบับดังกล่าวได้กำหนดให้มีสำนักงานเป็นศูนย์กลางในการบริหาร ราชการอำนวยการและประสานราชการจังหวัดตั้งแต่พุทธศักราช 2495 ก็ตาม แต่ก็ยังมิได้มีการจัดตั้งสำนักงานจังหวัด จนกระทั่งพุทธศักราช 2516 คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม พุทธศักราช 2516 เห็นชอบให้มีอัตรากำลังเจ้าหน้าที่ของสำนักงานจังหวัดในปีพุทธศักราช 2519 ต่อมาภายหลังได้ยกฐานะสำนักงานจังหวัดเป็นส่วนราชการสังกัดสำนักงานปลัด กระทรวงมหาดไทยโดยมีหัวหน้าสำนักงานจังหวัดเป็นผู้บังคับบัญชา และมีภารกิจหน้าที่อยู่ 2 ประการ ได้แก่ การปฏิบัติหน้าที่ในฐานะสำนักงานเลขานุการผู้ว่าราชการจังหวัด และรับผิดชอบในการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด

เนื่องจากสำนักงานจังหวัดเป็นหน่วยงานราชการ จึงมีการจัดโครงสร้างและการบริหารจัดการในรูปแบบขององค์การระบบราชการ (Ideal Type Bureaucracy) ที่แบ่งงานกันตามความถนัดเฉพาะด้าน (Specialization) ยึดหลักสายการบังคับบัญชาตามลำดับชั้น (Hierachy) ยึดกฎหมายและระเบียบเป็นหลักในการปฏิบัติงาน (Procedures and regulations) เน้นความสัมพันธ์ที่ไม่เป็นส่วนตัว ไม่ยึดติดในตัวบุคคลแต่ยึดตำแหน่งเป็นหลัก (Impersonallity) มีรับบุคลากรเข้าทำงานและเลื่อนตำแหน่งหรือให้ผลตอบแทนตามความสามารถ (Competency) และมีความมั่นคงในอาชีพการงาน (tenure) โดยมีการแบ่งโครงสร้างก่อนการปฏิรูประบบราชการออกเป็น 3 ฝ่ายดังนี้

1. ฝ่ายอำนวยการ   ซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบงานอำนวยการทั่งไปของผู้ว่าราชการจังหวัดการบริหารราชการทั่วไปของจังหวัด งานเลขานุการผู้ว่าราชการจังหวัด งานประสานราชการ งานช่วยอำนวยการ งานการเงินและบัญชี งานการบริหารงานบุคคลในอำนาจของผู้ว่าราชการจังหวัด งานสารบรรณ งานสถานีสื่อสาร ฯลฯ

2. ฝ่ายข้อมูลและติดตามประเมินผล   มีหน้าที่ในการจัดทำระบบข้อมูลข่าวสาร ข้อมูลเกี่ยวกับการพัฒนาจังหวัด การติดตามและประเมินผลการดำเนินการตามแผนพัฒนาจังหวัด

3. ฝ่ายนโยบายและแผน  มีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดแผนพัฒนาจังหวัด การแปลงนโยบายไปสู่การปฏิบัติ งานการวางแผนป้องกันและปราบปรามยาเสพติด และงานวางแผนเฉพาะด้าน งานโครงการตามนโยบายรัฐบาลและประสานการวางแผนกับส่วนราชการอื่น ๆ